Pijn is een mening, deel 2

Ik ben een man. Getrouwd. Met een vrouw.

Naar de buitenwereld toe lijkt het of ik zelf bepaal wat ik wil. Zelf keuzes maak en baas ben over mijn eigen leven.

Maar dat is niet zo.

Ik ben namelijk getrouwd. Met een vrouw.

En als puntje bij paaltje komt, als er echt belangrijke beslissingen genomen moeten worden, dan is zij natuurlijk gewoon de baas.

Je lichaam heeft ook zo’n soort “baas.”

Het centrale zenuwstelsel (afgekort: CNS, van het Engelse Central Nervous System).

Het CNS is de combinatie van je hersenen en je ruggenmerg. Het primaire doel van het CNS is er voor zorgen dat jij zo lang mogelijk in leven blijft.

Alles wat er in of rondom je lijf gebeurd, wordt beoordeeld door het CNS. Wanneer deze ook maar een vermoeden heeft dat “jouw kans op overleven” wordt bedreigd, dan gaan de alarmbellen af.

Pijn is een van die alarmbellen.

Sensatie en Perceptie

In deel 1 van deze reeks gaf ik al aan dat pijn niet automatisch betekent dat er schade (aan je lichaam) is.

Maar geldt dit andersom ook?

Om die vraag te beantwoorden moeten we weten wanneer je CNS het “besluit tot pijn” neemt.

Dat besluit is van drie dingen afhankelijk. Twee ervan komen in dit artikel aan bod, de derde is wat ingewikkelder en volgt daarom later in een eigen artikel.

1. Sensatie

Sensatie betreft alle “biologische” input. Het is in zekere zin tastbaar en/of meetbaar.

Je lichaam heeft geen speciale pijnsensoren. Er is alleen informatie beschikbaar in de vorm van proprioceptie en nociceptie.

Proprioceptie is de feedback die je CNS krijgt van de stand van je gewrichten en spieren. Denk hierbij aan: Is je been gestrekt of gebogen? Is je hand open of dicht?

Nociceptie betreft informatie zoals temperatuur en druk, maar ook de chemische reacties die ontstaan wanneer je bijvoorbeeld in je vinger snijdt.

2. Perceptie

Perceptie is de interpretatie van de zojuist genoemde sensaties.

Bij de interpretatie worden alle “niet biologische factoren” afgewogen, waardoor er context ontstaat. Het heeft betrekking op vragen zoals: Hoe voel je jezelf? Waar ben je? Wat is er hiervoor gebeurd? Wat staat er nog te gebeuren? Enzovoort..

Afhankelijk van het antwoord op die vragen neemt het CNS een besluit tot pijn, of niet.

Praktisch voorbeeld:

Als je jezelf flink stoot, dan resulteert dat meestal in pijn en een bult en/of blauwe plek.

Toch ben je ook vast wel eens wakker geworden om te merken dat je ineens een blauwe plek hebt.

Je hebt dus ergens “schade” opgelopen, zonder dat je het in de gaten had. De context van de situatie waarin dat gebeurd is, resulteerde niet in pijn. Je had niet eens door dat er iets aan de hand was.

Zo is het waarschijnlijk dat een groot deel van de bevolking een hernia heeft, zonder pijn. En zij hebben er dus ook geen “last” van – daar is immers geen reden toe.

Aan de andere kant zijn er legio mensen die rugklachten hebben, maar bij wie er op scans, foto’s, echo’s etc. helemaal niets te vinden is. Toch is de pijn echt en worden zij er wel degelijk door beperkt in hun activiteiten.

De traditionele specialisten en behandelaars zoeken de oorzaak vaak aan de kant van de sensatie (gewrichtsstand, schade) en laten perceptie meestal buiten beschouwing.

Als ik een nieuwe TV wil, moet ik in onderhandeling met mijn vrouw. Ik moet haar zien te overtuigen van de “noodzaak” voor een nieuwe TV. Inspelen op redenen die voor haar belangrijk zijn om dit ook te willen.

Net zoals ik in onderhandeling ga met mijn vrouw, zo kun je ook de onderhandeling aan gaan met je zenuwstelsel. Jij wilt minder pijn, je CNS wilt overleven. Je weet nu dat er tenminste twee “categorieën” van argumenten zijn die je daarvoor kunt gebruiken. Het enige dat resteert is uitzoeken waar je CNS op dat moment behoefte aan heeft.

Voor nu is belangrijk (en hopelijk rustgevend) om te weten dat schade niet automatisch betekent dat je pijn hoeft te hebben.

Sterker nog: De kans is groot dat je, nu je dit weet, al minder pijn ervaart.

In deel 3 ga ik verder in op perceptie en de bijzondere rol die deze speelt bij het voelen van pijn.

Leave a comment